Pszczoły miodne są nosicielami wielu wirusów – do tej pory zidentyfikowano ich co najmniej 74. Większość z nich nie powoduje objawów chorobowych, jednak część może prowadzić do poważnych konsekwencji dla zdrowia kolonii.
Objawy zakażenia mogą obejmować przykładowo: deformacje skrzydeł, paraliż i drżenie ciała, zahamowanie rozwoju czerwiu, a także ciemnienie i obumieranie larw oraz poczwarek.
Wśród wirusów szczególnie groźnych dla pszczół znajdują się m.in.: choroby czarnych mateczników (BQCV), wirus woreczkowatej choroby czerwiu (SBV), wirus zdeformowanych skrzydeł (DWV) oraz wirusy powodujące paraliż pszczół, takie jak ostry wirus paraliżu pszczół (ABPV), izraelski wirus ostrego paraliżu (IAPV) i przewlekły wirus paraliżu pszczół (CBPV).
Do tej pory największy nacisk kładziono na rolę roztoczy Varroa destructor w rozprzestrzenianiu wirusów. Jednak nowe badania sugerują, że zmienne klimatyczne, takie jak temperatura, opady i prędkość wiatru, mogą mieć równie istotny wpływ na epidemiologię wirusów pszczół miodnych.
Najczęściej występujące wirusy
Analiza danych z kanadyjskich kolonii pszczół wykazała, że częstość występowania i intensywność infekcji różnią się w zależności od regionu i warunków pogodowych. Najczęściej występującym był wirus jeziora Synaj (LSV), wykryty w 89% próbek. W jego przypadku intensywność infekcji wynosiła średnio 3,9 × 10⁸ kopii na pszczołę. Najrzadziej występującym był ostry wirus paraliżu pszczół (ABPV), który pojawił się w zaledwie 4,7% próbek. Jego intensywność wynosiła średnio 1,9 × 10⁵ kopii na pszczołę. Wirusami o średniej rozpoznawalności okazały się wirus choroby czarnych mateczników (BQCV), wykryty w 84% próbek, wirus woreczkowatej choroby czerwiu (SBV) w 73,6% oraz wirus zdeformowanych skrzydeł (DWV) w 65,3%.
Wpływ warunków klimatycznych na wirusy u pszczół
Wirus jeziora Synaj (LSV)
Częściej występował przy wyższych temperaturach, ale wpływ opadów był zmienny: przy małych opadach jego intensywność rosła wraz z temperaturą, a przy dużych opadach spadała. Silny wiatr dodatkowo zwiększał ten efekt.
Wirus choroby czarnych mateczników (BQCV)
Jego intensywność była wyższa w cieplejszych warunkach. Ponadto stwierdzono korelację między występowaniem BQCV a obecnością pasożyta Vairimorpha spp.
Wirus woreczkowatej choroby czerwiu (SBV)
Występował częściej w miejscach bliskich uprawom, np. borówek i rzepaku. Jego intensywność była silnie zależna od interakcji temperatury i wiatru – im cieplej i wietrzniej, tym silniejsza infekcja.
Wirusy zdeformowanych skrzydeł (DWV-A i DWV-B)
Nie stwierdzono wyraźnego wpływu warunków klimatycznych na ich występowanie. Liczebność roztoczy Varroa, choć znana jako czynnik sprzyjający infekcjom DWV, w badaniu nie miała istotnego wpływu na ich obecność.
Wirusy paraliżu pszczół (ABPV, IAPV, CBPV)
Wirus ABPV wykrywano bardzo rzadko, ale jego obecność była powiązana z temperaturą oraz interakcją opadów i wiatru. IAPV częściej występował przy silnym wietrze. Występowanie CBPV było wyższe w chłodniejszych warunkach, co odróżniało go od innych wirusów.
Podsumowanie
Wyniki badań wskazują, że zmienne klimatyczne odgrywają ważną rolę w występowaniu i intensywności infekcji wirusowych u pszczół miodnych. Temperatura, opady i prędkość wiatru okazały się istotnymi predyktorami dla sześciu z dziewięciu analizowanych wirusów, przy czym ich wpływ był często niespójny – np. wysoka temperatura sprzyjała rozprzestrzenianiu się jednych wirusów (LSV, BQCV, SBV), a ograniczała inne (CBPV).
Liczebność roztoczy Varroa, mimo że od dawna uznawana za kluczowy czynnik rozprzestrzeniania wirusów, w badaniu nie wykazała znaczącego wpływu na ich występowanie.
UWAGA! W przypadku małej ilości roztoczy. W tym badaniu było to 0,3 szt varroa na 100 szt. pszczół. Tylko dzięki tak małego poziomu inwazji możliwe było zbadanie innych czynników wpływających na roznoszenie wirusów.
Varoa destructor coraz bardziej osłabia rodziny pszczele. Mijają lata, a zamiast radzić sobie z warrozą lepiej, to tylko zwiększamy ilość zabiegów. Jest na to sposób. Skorzystaj z kursu i naucz się jak zwalczyć warozę.
Sugeruje to, że w warunkach niskiej inwazji roztoczy, zmienne klimatyczne mogą mieć większe, niż dotychczas uważano, znaczenie dla zdrowia pszczół. Ochrona przed wirusami powinna obejmować zatem nie tylko kontrolę pasożytów, ale także dostosowanie strategii zarządzania pasieką do lokalnych warunków klimatycznych.
