Pszczoły od dawna zmagają się z wieloma zagrożeniami: pestycydami, chorobami, zmianami klimatycznymi czy utratą siedlisk. Ale teraz na celowniku naukowców znalazło się kolejne, mniej oczywiste, ale potencjalnie bardzo szkodliwe niebezpieczeństwo: mikroplastik.

Nowe badania opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports (Nature) pokazują, że mikroplastiki mogą przedostawać się do organizmu pszczół i gromadzić się w ich jelitach. Co gorsza, może to mieć bezpośredni wpływ na ich zdrowie i kondycję kolonii.

Na czym polegało badanie?

Naukowcy przeprowadzili badanie na pszczołach miodnych (Apis mellifera), które karmiono wodnym roztworem zawierającym kulki mikroplastiku (polistyrenowe cząstki o różnej wielkości). Pszczoły były obserwowane przez 14 dni, a po tym czasie analizowano ich przewody pokarmowe.

Badacze chcieli sprawdzić:

czy mikroplastik zostaje wchłonięty przez pszczoły,
gdzie się odkłada w ich organizmie,
oraz czy wpływa na mikrobiom jelitowy i ogólną kondycję owadów.

Opis zdjęć: Zachowanie pszczół zbieraczek podczas testu wyboru pyłku

(A) Procentowy udział różnych rodzajów pyłku, które zostały zebrane przez pszczoły.

(B) Jak często pszczoły odwiedzały dany rodzaj pyłku.

(C) Ilość zebranego pyłku z każdego rodzaju rośliny.

Porównano trzy typy pyłku: migdał, słonecznik i MSP (czyli mieszanka różnych gatunków roślin). Wykresy pokazują średnie i rozrzut wyników z trzech grup pszczół uczonych na różnych dietach.

Co odkryto?

Mikroplastiki rzeczywiście odkładają się w jelitach pszczół. Zarówno małe, jak i większe cząstki były widoczne w analizach mikroskopowych.
Zmieniony mikrobiom jelitowy. Występowały wyraźne zmiany w składzie bakterii zamieszkujących przewód pokarmowy pszczół. A mikrobiom ma ogromne znaczenie dla odporności, trawienia i ogólnego zdrowia owadów.
Potencjalne długofalowe skutki. Choć pszczoły nie umierały natychmiast po ekspozycji, to zaburzenia w mikrobiomie mogą prowadzić do osłabienia kolonii w dłuższym okresie.

Sprawdź naszą biblioteczkę z literaturą pszczelarską!

Co to oznacza dla pszczelarzy?

Mikroplastik jest wszechobecny: w glebie, wodzie, powietrzu, a nawet w pyłku i nektarze. To oznacza, że pszczoły mogą się z nim stykać codziennie, zwłaszcza w pobliżu miast i obszarów przemysłowych.

Dla pszczelarzy to sygnał, że:

warto wybierać lokalizacje pasiek z dala od terenów silnie zurbanizowanych,
dbać o jakość wody pitnej dostarczanej pszczołom,
wspierać inicjatywy ograniczające zużycie tworzyw sztucznych i ich emisję do środowiska

Mikroplastik to kolejny, mniej widoczny, ale realny czynnik ryzyka dla zdrowia pszczół. Choć temat dopiero zyskuje rozgłos, już teraz warto śledzić doniesienia naukowe i podejmować działania zapobiegawcze.

Źródło: Li, Y., Chen, Y., & Yu, L. et al. (2024). Polystyrene microplastics cause accumulation in gut and disturb gut microbiota in honey bees. Scientific Reports. https://www.nature.com/articles/s41598-024-65569-1