Choć dziś pszczoła miodna (Apis mellifera) jest nieodłącznym elementem krajobrazu Ameryki Północnej, to jej obecność na tym kontynencie to zaledwie krótki epizod w długiej historii gatunku.
W swojej książce „Życie pszczół” Thomas D. Seeley przedstawia fascynującą opowieść o tym, jak pszczoły pojawiły się w Nowym Świecie, jak się rozprzestrzeniały i jakie to miało konsekwencje – dla ludzi i natury.
Pszczoła miodna – nieobecna w Ameryce przed kolonizacją
Jednym z najbardziej zaskakujących faktów, o których przypomina Seeley, jest to, że:
Pszczoła miodna nie jest gatunkiem rodzimym dla Ameryki Północnej.
Zanim pojawili się europejscy osadnicy, na kontynencie żyły tylko pszczoły samotnice i inne dzikie zapylacze, ale nie Apis mellifera. Dla rdzennych mieszkańców była to istota zupełnie nieznana.
Pierwsze pszczoły przypłynęły statkiem
Pszczoły miodne zostały sprowadzone z Europy do Wirginii około 1622 roku, razem z innymi zwierzętami hodowlanymi i uprawami.
Były częścią „żywego importu” – uznanego za niezbędny do założenia europejskiego stylu życia w Nowym Świecie.
Z relacji osadników wynika, że pszczoły bardzo szybko zaczęły się rozmnażać i… rozprzestrzeniać się samodzielnie.
Dzikie pszczoły wyprzedziły ludzi
Już kilkadziesiąt lat po sprowadzeniu pierwszych rodzin pszczelich, dzikie roje Apis mellifera rozprzestrzeniały się dalej na zachód szybciej niż ekspansja osadników.
Rdzenni Amerykanie zaczęli nazywać je „białymi muchami” – i zauważali, że tam, gdzie pojawiały się pszczoły, wkrótce pojawiali się też biali ludzie.
Pszczoły wyprzedzały kolonizację, zasiedlając leśne dziuple, żyjąc w pełni dziko i tworząc własne linie genetyczne – z dala od pasiek.
Genetyczna mieszanka pszczół – wyzwanie dla naturalnego pszczelarstwa
W ciągu kolejnych stuleci do Ameryki Północnej sprowadzano różne podgatunki pszczół europejskich:
- Apis mellifera mellifera (pszczoła środkowoeuropejska),
- A. m. ligustica (włoska),
- A. m. carnica (kraińska),
- A. m. caucasica (kaukaska).
Dodatkowo, w XX wieku na południu USA pojawiły się pszczoły afrykańskie, co doprowadziło do powstania tzw. pszczoły afrykanizowanej (A. m. scutellata × A. m. ligustica).
Efektem tych migracji i krzyżówek była genetyczna mieszanka, która – jak pisze Seeley – „sama się selekcjonowała”, zwłaszcza w populacjach dzikich.
Co pokazują badania z lasu Arnot? Co literatura pszczelarska mówi o dzikich pszczołach z lasu Arnot?
Thomas D. Seeley, w swojej książce „Życie pszczół ”, opisuje wieloletnie badania prowadzone w lesie Arnot w stanie Nowy Jork – miejscu, które stało się ikoną dzikiego pszczelarstwa. Porównując próbki DNA dzikich pszczół z lat 1977 i 2011, Seeley odkrył:
• że dzikie kolonie przetrwały całkowicie bez pomocy człowieka,
• że ich genotypy uległy ewolucyjnej zmianie – m.in. w odpowiedzi na pasożyta Varroa destructor,
• i że w ich DNA znajdują się ślady wszystkich głównych linii pszczół sprowadzonych na kontynent amerykański.
To oznacza, że dzikie pszczoły amerykańskie nie tylko pochodzą z Europy – ale przekształciły się w coś unikalnego, dostosowanego do tutejszych warunków.
Sprawdź nasz bestseller - Życie pszczół. Nieopowiedziana historia dzikich pszczół miodnych
Czy dzikie pszczoły to „naturalizowani imigranci”?
Seeley uważa, że choć pszczoły miodne są gatunkiem obcym w Ameryce, to:
- zasymilowały się z krajobrazem i ekosystemem,
- przeszły proces naturalnej adaptacji,
- nie zagrażają lokalnym zapylaczom w takim stopniu, jak inne inwazyjne gatunki,
- a ich obecność od 400 lat to już trwały element ekosystemów.
To swoista biologiczna historia imigracji – złożona, trudna, ale zakończona udaną adaptacją.
- Pszczoła miodna nie pochodzi z Ameryki Północnej – została tu sprowadzona przez człowieka.
- Bardzo szybko zaczęła się rozprzestrzeniać na dziko, tworząc populacje niezależne od pasiek.
- Dziś dzikie pszczoły w USA są genetyczną mieszanką wielu linii europejskich i afrykańskich.
- Przystosowały się do lokalnych warunków i tworzą stabilne, odporne społeczności.
„Pszczoły miodne, choć przybyły z Europy, nie są już tymi samymi owadami. Ameryka uczyniła je swoimi.”
– Thomas D. Seeley
Chcesz dowiedzieć się więcej o naturalnym pszczelarstwie, sile dzikich pszczół i mądrości, jaką niesie ewolucja pszczół?
Zapisz się do naszego newslettera i śledź bloga – edukujemy, inspirujemy i dzielimy się doświadczeniem z życia pszczół i pszczelarza!
